Thánh đường lớn nhất Moscow là thánh đường mang tên Chúa cứu thế. Nơi diễn ra các hoạt động chính thức của giáo hội hằng năm. Lịch sử thánh đường này rất thú vị, nó liên quan đến thời kỳ Stalin.
Thánh đường Chúa cứu thế được xây dựng để ghi nhớ một thời kỳ vô cùng khó khăn trong lịch sủ nước Nga, đây được coi là một tượng đài tôn vinh ý chí kiên cường của nhân dân Nga trong cuộc chiến tranh chống lại đội quân của Napoleon năm 1812. Trong tuyên bố xây dựng Thánh đường, Nga hoàng Aleksandr I đã viết: “Đây là một tượng đài vĩnh cửu của lòng trung thành tuyệt đối, niềm tin và tình yêu đối với Tổ quốc, ghi nhớ một thời kỳ khó khăn của dân tộc, và bầy tỏ sự biết ơn của chúng ta với Chúa, người đã cứu vớt nước Nga ra khỏi thảm họa chiến tranh…”
Trong lịch sử nước Nga thì cuộc chiến tranh năm 1812 được coi là cuộc chiến tranh vệ quốc đầu tiên. Sau khi chiến tranh kết thúc, giới quý tộc Nga đã xây dựng rất nhiều tượng đài chiến thắng: Khải hoàn môn, bia chiến thắng, trụ chiến thắng… Nhưng Thánh đường Chúa cứu thế là tượng đài chiến thắng xây dựng bằng tiền đóng góp của nhân dân, và để tưởng nhớ những người đã hy sinh.
Thánh đường được khởi công xây dựng trên ngọn đồi Varobev (12/10/1817 - đúng 5 năm sau khi chiến tranh chấm dứt). Nhưng công việc không thể tiếp tục được vì nền đất nơi này quá yếu. Đến năm 1826 thì người ta quyết định dừng việc xây dựng. Sau đó, vào năm 1832 công trình được quyết định chuyển đến bên bờ sông Moscow, gần điện Kremli. 10/11/1939 lễ khởi công mới được tiến hành. Việc xây dựng thánh đường kéo dài tới 44 năm (Hoàn thành năm 1883).
Nhưng sau đó 48 năm, công trình tưởng niệm những người đã hy sinh trong cuộc chiến tranh chống lại đội quân của Napoleon đã bị phá một cách không thương tiếc. Nguyên nhân sâu xa thì có từ năm 1918, một sắc lệnh của Hội đồng Sôviết ghi rõ: “Những công trình, tượng đài xây dựng dười thời Nga hoàng, nếu không có giá trị lịch sử và nghệ thuật sẽ bị phá bỏ để nhường chỗ cho các công trình công cộng hữu ích cho nhân dân…” Sau đấy vào thời kỳ Sôviết, các phong trào bài tôn giáo được phát động. Những năm 1930, người ta còn tẩy chay ngày lễ Phục sinh và lễ Giáng sinh.
Sau khi Lênin chết năm 1924, người ta có ý tưởng xây dựng một tượng đài tưởng niệm Lênin và tôn vinh chính quyền Sôviết thay vào vị trí của Thánh đường Chúa cứu thế. Nhưng ngay cả các đảng viên cũng thấy việc xây dựng một tượng đài của một cá nhân được sùng bái thay vào nơi ở của Chúa là một việc chướng tai gai mắt, nên việc khởi công xây dựng còn chần chừ.
Năm 02/06/1931, đích thân Stalin ra lệnh phá hủy Thánh đường và xây dựng cung điện Sôviết, nơi sẽ diễn ra các hoạt động chính của Hội đồng Sôviết tối cao. Tham vọng của chính quyền Sôviết lúc đấy là xây dựng một tòa nhà cao nhất thế giới: Cao 415m phía trên là tượng Lênin cao 100m. Phòng đại sảnh có sức chứa 6000 người một lúc, phòng họp nhỏ có sức chứa khoảng 3000 người…(!!!??)
Mô hình cung điện Sôviết.
Ngày 05/12/1931, toàn bộ tòa thánh đường bị phá sập bằng mìn. Đá cẩm thạch từ tòa thánh đường được đem xây dựng Metro và lát đường. Công trình cung điện Sôviết theo kế hoạch phải được hòan thành vào năm 1933. Nhưng riêng việc thu dọn hiện trường đã mất nửa năm. Việc khởi công xây dựng chỉ chính thức bắt đầu vào năm 1937. Đến năm 1939 thì hoàn thành việc xây dựng móng của tòa nhà. Năm 1941 đại chiến thế giới nổ ra, việc xây dựng bị đình lại.
Sau khi chiến tranh kết thúc, nhận thức của con người thay đổi. Trên nền móng của công trình dự kiến cao 415m người ta thay thế bằng …bể bơi Moscow.
Đầu những năm 1990, người ta có ý tưởng xây dựng lại tòa thánh đường theo đúng thiết kế cũ. Một lần nữa người ta lại quyên tuyền xây dựng Thánh đường chúa cứu thế. Lần này nó được coi là biểu tượng của sự đoàn kết dân tộc, và biểu tượng một thời kỳ mới hậu Soviết.
Một vài ảnh tìm tìm được trên net:
Các bức vẽ trên tường thánh đường (Ở đây không chụp trộm được cái ảnh nào hehe)
Hình như Chúa có một khuôn mặt mẫu thì phải, hình vẽ nào cũng có khuôn mặt na ná nhau.
Dịch lung tung từ http://www.xxc.ru/index.htm
Không hiểu nếu cung điện Sôviết được xây dựng với tượng đài Lênin cao 100m, thì thời kỳ hậu Sôviết nó có bị phá sập không? Vào những năm 90 hầu như tất cả các tượng đài của Lênin, Stalin, và cả loạt các lãnh tụ khác đều bị phá dỡ. Có cả một khu vườn tượng ngổn ngang các bức tượng này ở Moscow.